Coaching i jego zastosowanie w biznesieCoaching to proces pomagania ludziom i zespołom w realizacji szczytowych osiągnięć. Polega na aktywizowaniu mocnych stron ludzi (tzw. wewnętrznych zasobów), pomocy w przekraczaniu osobistych barier i ograniczeń pojawiających sie na drodze do optimum swojego funkcjonowania oraz ułatwianiu im bardziej efektywnego współdziałania w zespole. Zatem, skuteczny coaching uwzględnia zwiększanie efektywności jednostki zarówno w obszarze zadaniowym, jak też relacyjnym.
Coaching dąży do osiągnięcia konstruktywnej zmiany, skupiając się na definiowaniu i osiąganiu konkretnych celów. Metody stosowane w coachingu są zorientowane bardziej na cel, niż na problem. Skupiają się przede wszystkim na rozwiązaniu, promując rozwój nowych strategii myślenia i działania [1].
Coaching indywidualny oznacza w praktyce wspomaganie jednostki w pokonywaniu trudności (emocjonalnych, koncepcyjnych, interpersonalnych itp.) występujących w kontekście zawodowym. Polega na rozpoznaniu charakteru i struktury tych trudności, by na tej podstawie wybrać najlepsze metody wprowadzania pozytywnych zmian. Przedmiotem coachingu może być także doskonalenie już posiadanych kompetencji oraz (lub) ich dostosowanie do zmieniających się warunków i wymogów zewnętrznych. Jakkolwiek coaching może stosować narzędzia używane także w innych systemach profesjonalnej pomocy, warto podkreślić czynniki, które go od nich wyra?nie odróżniają:
1. Coaching a szkolenia. Celem szkoleń jest realizacja określonych programów, zmierzających do przekazania wybranych informacji i umiejętności. Program taki jest z góry ustalony i adresowany do pewnej grupy osób. Nawet jeśli szkolenie przebiega w sposób elastyczny i interaktywny, uczestnicy muszą dostosować się do ram programowych szkolenia.
Coaching zapewnia znacznie bardziej indywidualne podejście, dopasowane do aktualnych potrzeb, wyzwań i ogólnej sytuacji jednostki. I chociaż na podstawie wstępnej „diagnozy” problemu ustalonej podczas coachingu określa się następnie kierunki dalszej pracy, to przyjęty w ten sposób „program” działań jest stale modyfikowany i dostosowywany do p r o c e s u zmian zachodzącego u osoby korzystającej z tego rodzaju wsparcia. Celem nie zawsze jest wtedy rozwiniecie nowych umiejętności, wytrenowanie nowych sprawności. Tak samo ważne może się okazać osiągniecie wglądu, zwiększenie samoświadomości, zdefiniowanie kluczowych celów, zaplanowanie ścieżki kariery czy rozwiązanie wewnętrznych konfliktów uniemożliwiających w pełni efektywne funkcjonowanie. A to dalece wykracza poza zadania szkolenia.
2. Coaching a doradztwo. Doradztwo skupia się na dostarczeniu konkretnych wskazówek czy propozycji rozwiązań. Zwykle dotyczą one jakiegoś wybranego aspektu funkcjonowania firmy lub jej przedstawiciela. Stąd zróżnicowane specjalizacje poszczególnych rodzajów doradztwa: doradztwo prawne, finansowe, personalne itd. Coaching obejmuje znacznie większy zakres tematyczny, skupiając się przy tym na bardziej uniwersalnych umiejętnościach. Opanowanie sztuki konstruktywnego rozwiązywania konfliktów w pracy, może być równie przydatne w rodzinie czy w relacjach z sąsiadami. Przyswojenie sobie efektywnej strategii kreatywności, pomocnej np. we wprowadzaniu modernizacji w firmie, może sie także przydać w urządzaniu mieszkania, albo podczas planowania urlopu.
3. Coaching a psychoterapia. Jak sama nazwa wskazuje, psychoterapia zajmuje się przede wszystkim rozwiązywaniem, „leczeniem” problemów psychologicznych. Wymaga to często pracy nad przeszłością osoby i tkwiącymi w niej przyczynami zaburzeń. Istnieją wprawdzie szkoły terapii o charakterze bardziej strategicznym i zorientowanym na cel, ale ich głównym zadaniem nadal pozostaje np. uwolnienie klienta od przeszkadzających objawów lub dysfunkcjonalnych zachowań. Coaching jest przeznaczony dla osób, które działają sprawnie, radzą sobie ze swoimi zadaniami, lecz chcą w jeszcze większym stopniu wykorzystać swój wewnętrzny potencjał. Dlatego coaching skupia sie niemal wyłącznie na formułowaniu konkretnych celów (zwykle osadzonych w kontekście zawodowym) i opracowywaniu sposobów ich realizacji. Przeszłością zajmuje się sporadycznie, i to głównie jako źródłem wiedzy i doświadczenia, które może być pomocne w opisaniu stanu obecnego i zdefiniowaniu stanu pożądanego.
Podsumowując, warto podkreślić, że coaching może wykorzystywać wszelkie narzędzia stosowane w edukacji, psychologii czy innych dziedzinach, są one jednak wówczas dostosowane do jego specyfiki. Może aktywizować procesy uczenia sie jednostki (edukacja), stosować wypróbowane w psychologii metody wprowadzania zmian (terapia) lub podsuwać konkretne wskazówki do przetestowania w praktyce (element doradztwa), jednak nadal zachowuje swój wyjątkowy charakter. Właśnie umiejętne łączenie wszystkich tych elementów oraz specyficzny dla coachingu cel wyróżnia go spośród innych systemów pomagania.
Coaching może dotyczyć m.in. następujących tematów:
- Doskonalenie umiejętności komunikowania się.
- Motywowanie siebie i innych.
- Organizacja czasu i działań.
- Radzenie sobie ze stresem.
- Radzenie sobie z sytuacjami kryzysowymi i wiele innych.
Zastosowanie NLP w coachingu nadaje mu szczególnie praktyczny charakter, pozwalając maksymalnie zoptymalizować przebieg tego rodzaju pracy. NLP jako system interdyscyplinarny łączy w sobie wiedzę o następujących aspektach funkcjonowania człowieka: Neurologia - umysł, sposoby i możliwości jego pracy Lingwistyka - w jaki sposób używamy jezyka oraz jak on na nas wpływa Programowanie - w jaki sposób organizujemy nasze działania, by osiągnąć wyznaczone cele NLP samo rozwineło się w wyniku modelowania kompetencji czołowych mistrzów coachingu ostatnich trzydziestu lat. Dlatego „możemy dokładnie powiedzieć, co w nim działa, a co nie. Nie musimy ponownie wynajdować koła, aby być profesjonalnymi coachami” [2]. Według cytowanych przed chwilą autorów, NLP wnosi do coachingu nastepujące korzyści: - Szybkość. Metody NLP prowadzą do pozytywnych zmian tak szybko, jak to tylko możliwe.
- Pragmatyzm. NLP unika nadmiernego teoretyzowania czy dawania tzw. „dobrych rad”, lecz skupia się na tym j a k krok po kroku, najkrótszą drogą osiągnąć cel.
- Otwartość i fascynacja. Każdy jest traktowany jako niepowtarzalny, a jego potencjał jako unikalny. Jeżeli nie udawało się danej osobie wcześniej osiągnąć zamierzonego rezultatu przy pomocy określonych metod, NLP pomaga testować nowe sposoby – aż do skutku.
- Elastyczność. NLP wykorzystuje wszelkie dostepne metody (a w razie konieczności tworzy nowe), aby osiągnąć pożądany cel, dostosowując je do specyfiki potrzeb danej osoby.
- Prostota. Wiedza NLP jest zrozumiała, a jego techniki są proste i łatwe do zastosowania.
- Podejście wielopoziomowe. NLP łączy prace nad realizacją celów z wiedzą na temat wpływu, jaki wywierają na nas nasze przekonania i wartości. Dzieki temu osiągane efekty są długotrwałe i pozostają w zgodzie z wewnetrzną i zewnetrzną (relacje z otoczeniem) równowagą jednostki.
- Dobry kontakt i poszanowanie integralności jednostki. Dobry kontakt, sprawna komunikacja z klientem oraz poszanowanie jego indywidualności są podstawą stosowania NLP w jakiejkolwiek dziedzinie, również w coachingu. NLP dysponuje metodologią, która pozwala urzeczywistnić ten postulat w praktyce.
Można wyróżnić dwa podstawowe rodzaje coachingu: - Coaching w biznesie, który skupia się przede wszystkim na zwiekszeniu efektywności jednostki w obszarach bezpośrednio związanych z jej zadaniami zawodowymi, funkcjonowaniem w danej organizacji itp.
Coaching „życiowy” (life coaching), którego przedmiotem jest poprawa ogólnej jakości życia lub wybranych jego aspektów, niekoniecznie związanych z pracą (np. relacje rodzinne, bardziej satysfakcjonująca realizacja swoich zainteresowan, uporządkowanie celów życiowych itp.)
W obu przypadkach zadania coacha są jednak podobne.
- Wsparcie w utrzymaniu tej zmiany i zachowaniu nowego kierunku działania.
[1] Definicja coachingu na podst.: Robert Dilts „From Coach to Awakener”. Capitola (Meta Publications) 2003. [2] Joseph O’Connor, Andrea Lages: Coaching with NLP. London (Element) 2004 s. VIII. |
